aibaza

Przewodnik · Biuro

Jakie AI dla prawnika? Bazy prawnicze, czaty i tajemnica

Jakie AI dla prawnika wybrać? Do researchu polskiego prawa najlepiej nadają się narzędzia osadzone w bazach prawniczych, bo odsyłają do źródeł: Libra by Wolters Kluwer korzysta z treści LEX, a Beck-Noxtua z Legalis. Ogólny czat sprawdzi się przy streszczeniach, szkicach pism i tłumaczeniach, ale tylko na koncie firmowym z umową powierzenia. Każde orzeczenie podane przez AI sprawdzasz w bazie sądu.

Redakcja aibaza.plPublikacja: 8 min czytania

Tekst przygotowany z pomocą AI · sprawdzony przez redakcję · Zasady

Sprawdzone: 8 października 2026 (fakty i ceny)

Spis treści 7 części
  1. Czego potrzebujesz
  2. Do czego które narzędzie
  3. Krok po kroku: AI w kancelarii lub dziale prawnym
  4. Tajemnica zawodowa: co mówią przepisy, KIRP i NRA
  5. Kiedy odpuścić AI
  6. Podsumowanie
  7. Źródła

Najważniejsze w skrócie

  • Do researchu polskiego prawa lepsze są narzędzia AI osadzone w bazach prawniczych, bo odsyłają do źródeł w bazie.
  • Ogólny czat nadaje się do streszczeń, szkiców i tłumaczeń — tylko na koncie firmowym z umową powierzenia i bez trenowania na danych.
  • Każdą sygnaturę od AI sprawdzasz w bazie sądu: w sprawie I FZ 104/26 NSA ustalił, że postanowienia powołane w zażaleniu dotyczyły zupełnie innych zagadnień.
  • Od czerwca 2026 Kodeks Etyki Adwokackiej ma § 23e o narzędziach AI, a KIRP wydała 22 rekomendacje dla radców prawnych.

Czego potrzebujesz

  • Bazy prawniczej z modułem AI do researchu. W ekosystemie LEX Wolters Kluwer kieruje prawników do Libry — środowiska do researchu, redagowania i przeglądu dokumentów, z integracją z Wordem i Outlookiem. Czat LEX Expert AI w systemie LEX producent opisuje jako narzędzie dla specjalistów pracujących z prawem, m.in. w kadrach, podatkach i compliance. Ten czat i inne narzędzia dla księgowych zestawiamy w tekście AI w księgowości i biurze rachunkowym. Na treściach Legalis działa Beck-Noxtua od C.H.Beck i Noxtua — według wydawcy już dostępny w Polsce, z integracją z Wordem i Outlookiem. Kosztuje 590 zł netto miesięcznie za użytkownika i wymaga subskrypcji Legalis w wersji Silver lub wyższej; okres testowy uruchamia doradca handlowy. Wolters Kluwer nie podaje cen Libry i proponuje umówienie prezentacji (stan na 8 października 2026).
  • Ogólnego czatu na koncie firmowym. Do streszczeń, szkiców i tłumaczeń wystarczy jeden z planów w tabeli niżej.
  • Wewnętrznych zasad korzystania z AI. KIRP zaleca opracować je przed rozpoczęciem pracy z narzędziem (rekomendacja nr 16); punkt wyjścia znajdziesz w poradniku polityka AI w firmie.
Ogólny czat Plan firmowy Trenowanie na twoich danych Umowa o przetwarzaniu danych
ChatGPT Business, Enterprise, API Domyślnie nie DPA z OpenAI (formularz na stronie o prywatności w firmach)
Microsoft Copilot Konto służbowe (Microsoft Entra ID) Prompty i odpowiedzi nie trenują modeli bazowych Microsoft Products and Services DPA
Gemini Google Workspace Nie poza domeną bez zgody, bez weryfikatorów Aneks dotyczący przetwarzania danych w chmurze
Claude Claude for Work, API Domyślnie nie DPA Anthropic włączony do warunków komercyjnych

Stan na 8 października 2026. Ceny planów firmowych zestawiliśmy w porównaniu ChatGPT, Copilota i Gemini dla firm.

Do czego które narzędzie

Zadanie Baza prawnicza z AI Ogólny czat na koncie firmowym
Research przepisów i orzecznictwa Tak — odpowiedzi z odnośnikami do treści bazy Tylko jako punkt wyjścia; ryzyko zmyślonych tez
Streszczenie akt lub długiego pisma Libra i Beck-Noxtua: praca na własnych dokumentach Tak, po ograniczeniu danych
Projekt pisma, umowy, notatki Libra: redagowanie; Beck-Noxtua: pisma i opinie, także z własnych wzorów Tak, jako pierwszy szkic
Porównanie wersji umowy Libra: analiza i weryfikacja dokumentów Tak
Tłumaczenie dokumentu — Tak
Wyjaśnienie sprawy klientowi prostym językiem — Tak

Kreska oznacza, że producent nie opisuje tej funkcji na stronie produktu. Przy tłumaczeniach umów przyda się porównanie narzędzi AI do tłumaczenia.

Krok po kroku: AI w kancelarii lub dziale prawnym

  1. Sprawdź umowę i dokumentację narzędzia. KIRP zaleca ustalić, jaka umowa obowiązuje, czy zapewnia poufność treści wejściowych i wyjściowych oraz czy dostawca działa jako podmiot przetwarzający z umową powierzenia (rekomendacje nr 3, 4 i 7). Po czym poznasz, że dobrze: masz w dokumentacji kancelarii umowę o przetwarzaniu danych i fragment warunków o braku trenowania na twoich danych.
  2. Przejrzyj umowy z klientami. Niektóre zakazują lub ograniczają korzystanie z AI — wtedy trzeba ustalić, jak się dostosować, żeby ich nie naruszyć (rekomendacja nr 12).
  3. Ustal, kiedy informujesz klienta. Adwokata § 23e ust. 3 Kodeksu Etyki Adwokackiej nie zobowiązuje do odrębnego informowania, chyba że wymaga tego prawo; na żądanie klienta adwokat powinien wskazać narzędzia i cel ich użycia. KIRP rekomenduje powiadomienie w sprawach istotnych dla klienta (nr 13) i uzyskanie jego zgody m.in. wtedy, gdy dane klienta miałyby trenować model (nr 14).
  4. Ogranicz dane w poleceniach. Pisz o „powodzie”, „pozwanym” i „spółce A”, a nie wklejaj danych, które nie są potrzebne do zadania. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku dane osobowe w ChatGPT i anonimizacja.
  5. Research zaczynaj w bazie, a czat traktuj jak redaktora. Ogólny czat dobrze porządkuje materiał, który mu dasz. Gorzej, gdy sam ma wskazać orzecznictwo.
Prompt
Jesteś asystentem prawnika. Streść załączone pismo procesowe na maksymalnie jedną stronę. Podaj: 1) żądania strony, 2) podstawy prawne powołane przez stronę, 3) twierdzenia o faktach z numerami stron, na których się znajdują, 4) dowody wskazane przez stronę. Nie oceniaj szans sprawy i nie dodawaj orzeczeń ani przepisów, których nie ma w piśmie.
Prompt
Porównaj dwie wersje umowy: A (pierwotna) i B (poprawiona przez kontrahenta). Wypisz w tabeli każdą zmianę: numer paragrafu, brzmienie w A, brzmienie w B i krótko, czyja pozycja się zmienia. Nie pomijaj zmian w definicjach, terminach i karach umownych. Jeśli fragment jest nieczytelny, napisz to wprost.
  1. Zweryfikuj każde orzeczenie i przepis. Wpisz sygnaturę w bazie orzeczeń właściwego sądu, porównaj datę, sąd i przedmiot sprawy, a tezę znajdź w uzasadnieniu. Przepis sprawdź w ISAP w brzmieniu z właściwej daty. Po czym poznasz, że dobrze: przy każdym cytacie masz link do źródła, które sam otworzyłeś.
  2. Podpisz pismo dopiero po własnej ocenie. § 23e ust. 2 lit. c Kodeksu Etyki Adwokackiej wymienia wprost zaniechanie własnej oceny i weryfikacji rezultatu narzędzia jako naruszenie interesu klienta, a ust. 6 przypomina o osobistej odpowiedzialności za formę i treść czynności.

Uwaga

Sama zgodna sygnatura niczego nie dowodzi. W postanowieniu z 23 czerwca 2026 r. (I FZ 104/26) NSA ustalił, że trzy postanowienia powołane w zażaleniu (II FZ 230/17, II GZ 452/18, I GZ 164/22) zapadły w innych datach niż podane i dotyczyły braków formalnych oraz przywrócenia terminu, a nie wstrzymania wykonania decyzji. Sąd ocenił, że zażalenie sporządzono z dużym udziałem narzędzi AI i widać w nim „ślady tzw. halucynacji”.

Przed weryfikacją przydaje się lista wszystkich cytatów z tekstu przygotowanego z pomocą AI:

Prompt
Wypisz w tabeli wszystkie orzeczenia, przepisy i publikacje powołane w tekście poniżej: sygnatura lub numer artykułu, sąd lub akt, data, teza, na którą się powołano. Nie poprawiaj i nie uzupełniaj danych z pamięci — jeśli czegoś brakuje w tekście, wpisz „brak”. Tabela posłuży do ręcznej weryfikacji w bazach.

Tajemnica zawodowa: co mówią przepisy, KIRP i NRA

Obie ustawy formułują obowiązek tak samo szeroko. Radca prawny „jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej” (art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych), a adwokat — wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Obowiązek nie jest ograniczony w czasie.

Radcowie prawni. KIRP wydała w 2025 roku „Rekomendacje dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji”, przygotowane z ekspertami Microsoft Polska i kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak. To 22 rekomendacje w trzech grupach: przygotowanie do korzystania z AI, wdrażanie i stosowanie. Izba nazywa je „żywym dokumentem”, który będzie aktualizowany.

Adwokaci. Naczelna Rada Adwokacka uchwałą nr 41/2026 z 12 czerwca 2026 r. dodała do Kodeksu Etyki Adwokackiej § 23e. Adwokat może korzystać z narzędzi AI, ale wyłącznie wspomagająco i bez naruszania tajemnicy, samodzielności i interesu klienta. Powinien mieć kompetencje do oceny ograniczeń i ryzyk narzędzi oraz zwracać szczególną uwagę na ochronę danych osobowych. W § 19 Kodeks wymaga ponadto zabezpieczania danych przed niepowołanym ujawnieniem (ust. 5) oraz szczególnej ostrożności przy elektronicznym przekazywaniu informacji objętych tajemnicą (ust. 6).

Prawo i dane

To informacja według stanu na 8 października 2026, a nie porada prawna. Rekomendacje KIRP i Kodeks Etyki Adwokackiej mogą się zmieniać — przed wdrożeniem sprawdź aktualne wersje na stronach samorządów.

Kiedy odpuścić AI

  • Umowa z klientem zakazuje albo ogranicza AI i nie da się dostosować sposobu pracy.
  • Narzędzie nie zapewnia ochrony informacji — np. prywatne konto bez umowy powierzenia. § 23e ust. 2 lit. a Kodeksu Etyki Adwokackiej wprost wymienia wprowadzanie informacji objętych tajemnicą do takich narzędzi jako naruszenie.
  • Nie potrafisz zweryfikować wyniku, bo nie masz dostępu do źródeł albo sprawa dotyczy prawa, którego nie znasz.
  • AI miałoby przewidywać wynik postępowania bez weryfikacji człowieka albo dane klienta miałyby trenować model — KIRP wskazuje, że wtedy trzeba uzyskać zgodę klienta.

Podsumowanie

Do researchu polskiego prawa wybieraj AI osadzone w bazie prawniczej, która odsyła do źródeł, a ogólny czat traktuj jako redaktora streszczeń, szkiców i tłumaczeń — wyłącznie na koncie firmowym z umową powierzenia. Każdą sygnaturę i każdy przepis sprawdzaj w bazie sądu i w ISAP. Ramy dla radców wyznaczają rekomendacje KIRP, a dla adwokatów § 23e Kodeksu Etyki Adwokackiej.

Źródła

Najczęstsze pytania

Jakie AI ma dostęp do polskiego orzecznictwa?

Libra by Wolters Kluwer i czat LEX Expert AI opierają odpowiedzi na treściach systemu LEX i podają do nich odnośniki. Beck-Noxtua odpowiada na podstawie zasobów Legalis i wskazuje źródła w tym systemie; według C.H.Beck jest już dostępny w Polsce. Ogólne czaty odpowiadają z wiedzy modelu lub wyszukiwarki i mogą podać nieistniejącą tezę.

Czy prawnik może wklejać akta klienta do ChatGPT?

Nie do prywatnego konta. § 23e Kodeksu Etyki Adwokackiej zakazuje wprowadzania informacji objętych tajemnicą do narzędzi, które nie zapewniają ich należytej ochrony, a rekomendacje KIRP każą przed użyciem sprawdzić umowę z dostawcą, poufność i powierzenie danych. Minimum to konto firmowe z DPA i bez trenowania na danych.

Czy trzeba informować klienta, że korzystam z AI?

Adwokat co do zasady nie musi, ale na żądanie klienta powinien wskazać narzędzia i cel ich użycia (§ 23e ust. 3). Według KIRP standardowe narzędzia w rutynowych sprawach zwykle nie wymagają powiadomienia, w sprawach istotnych radca powinien powiadomić klienta, a zgodę klienta trzeba uzyskać m.in. wtedy, gdy jego dane miałyby trenować model.

Czy AI zastąpi prawnika?

Zasady etyki tego nie przewidują. Według § 23e Kodeksu Etyki Adwokackiej narzędzia technologiczne mają mieć wyłącznie charakter wspomagający, a adwokat zachowuje osobistą odpowiedzialność za formę i treść czynności. NSA w postanowieniu I FZ 104/26 nader krytycznie ocenił bezrefleksyjne korzystanie z AI przez zawodowego pełnomocnika.

Historia zmian w tekście

  1. Publikacja.

Widzisz błąd? Zgłoś go — poprawimy i dopiszemy tu zmianę.

Powiązane

Redakcja · odpowiadamy na każdą wiadomość

Masz pytanie albo temat? Napisz do nas.

Zgłoś temat, o którym mamy napisać, albo błąd w tekście — poprawiamy go i wpisujemy zmianę do historii tekstu. Jak zgłaszać błędy

[email protected]