aibaza.pl

Przewodnik · Prawnik

Jakie AI dla prawnika? Bazy prawnicze, czaty i tajemnica

Przewodnik dla zawodu: Prawnik

Jakie AI dla prawnika wybrać? Do researchu polskiego prawa najlepiej nadają się narzędzia osadzone w bazach prawa dla prawników, bo odsyłają do źródeł: Libra by Wolters Kluwer korzysta z treści LEX, a Beck-Noxtua z Legalis. Ogólny czat sprawdzi się przy streszczeniach, szkicach pism i tłumaczeniach, ale tylko na koncie firmowym z umową powierzenia. Każde orzeczenie podane przez AI sprawdzasz w bazie sądu.

Sprawdzone : fakty i ceny. Tekst powstał z pomocą AI i sprawdziła go redakcja: Jak powstają teksty

Dwaj prawnicy z posążkiem Temidy na biurku rozmawiają z klientką w kancelarii
Fot. kaboompics / Pexels

W skrócie

  • Do researchu polskiego prawa lepsze są narzędzia AI osadzone w bazach prawniczych, bo odsyłają do źródeł w bazie.
  • Ogólny czat nadaje się do streszczeń, szkiców i tłumaczeń — tylko na koncie firmowym z umową powierzenia i bez trenowania na danych.
  • Każdą sygnaturę od AI sprawdzasz w bazie sądu: w sprawie I FZ 104/26 NSA ustalił, że postanowienia powołane w zażaleniu dotyczyły zupełnie innych zagadnień.
  • Od czerwca 2026 Kodeks Etyki Adwokackiej ma § 23e o narzędziach AI, a KIRP wydała 22 rekomendacje dla radców prawnych.
Spis treści8 części

Czego potrzebujesz

  • Bazy prawniczej z modułem AI do researchu. W ekosystemie LEX Wolters Kluwer kieruje prawników do Libry — środowiska do researchu, redagowania i przeglądu dokumentów, z integracją z Wordem i Outlookiem. Czat LEX Expert AI w systemie LEX producent opisuje jako narzędzie dla specjalistów pracujących z prawem, m.in. w kadrach, podatkach i compliance. Ten czat i inne narzędzia dla księgowych zestawiamy w tekście AI w księgowości i biurze rachunkowym. Na treściach Legalis działa Beck-Noxtua od C.H.Beck i Noxtua — według wydawcy już dostępny w Polsce, z integracją z Wordem i Outlookiem. Kosztuje 590 zł netto miesięcznie za użytkownika (stan na 10 listopada 2026) i wymaga subskrypcji Legalis w wersji Silver lub wyższej; okres testowy uruchamia doradca handlowy. Wolters Kluwer nie podaje cen Libry i proponuje umówienie prezentacji (stan na 8 października 2026).
  • Ogólnego czatu na koncie firmowym. Do streszczeń, szkiców i tłumaczeń wystarczy jeden z planów w tabeli niżej.
  • Wewnętrznych zasad korzystania z AI. KIRP zaleca opracować je przed rozpoczęciem pracy z narzędziem (rekomendacja nr 16); punkt wyjścia znajdziesz w poradniku polityka AI w firmie.
Ogólny czat Plan firmowy Trenowanie na twoich danych Umowa o przetwarzaniu danych
ChatGPT Business, Enterprise, API Domyślnie nie DPA z OpenAI (formularz na stronie o prywatności w firmach)
Microsoft Copilot Konto służbowe (Microsoft Entra ID) Prompty i odpowiedzi nie trenują modeli bazowych Microsoft Products and Services DPA
Gemini Google Workspace Nie poza domeną bez zgody, bez weryfikatorów Aneks dotyczący przetwarzania danych w chmurze
Claude Claude for Work, API Domyślnie nie DPA Anthropic włączony do warunków komercyjnych

Stan na 8 października 2026. Ceny planów firmowych zestawiliśmy w porównaniu ChatGPT, Copilota i Gemini dla firm, a plany Claude Team i Enterprise — w tekście ile kosztuje Claude.

Do czego które narzędzie

Zadanie Baza prawnicza z AI Ogólny czat na koncie firmowym
Research przepisów i orzecznictwa Tak — odpowiedzi z odnośnikami do treści bazy Tylko jako punkt wyjścia; ryzyko zmyślonych tez
Streszczenie akt lub długiego pisma Libra i Beck-Noxtua: praca na własnych dokumentach Tak, po ograniczeniu danych
Projekt pisma, umowy, notatki Libra: redagowanie; Beck-Noxtua: pisma i opinie, także z własnych wzorów Tak, jako pierwszy szkic
Porównanie wersji umowy Libra: analiza i weryfikacja dokumentów Tak
Tłumaczenie dokumentu — Tak
Wyjaśnienie sprawy klientowi prostym językiem — Tak

Kreska oznacza, że producent nie opisuje tej funkcji na stronie produktu. Przy tłumaczeniach umów przyda się porównanie narzędzi AI do tłumaczenia.

Krok po kroku: AI w kancelarii lub dziale prawnym

  1. Sprawdź umowę i dokumentację narzędzia. KIRP zaleca ustalić, jaka umowa obowiązuje, czy zapewnia poufność treści wejściowych i wyjściowych oraz czy dostawca działa jako podmiot przetwarzający z umową powierzenia (rekomendacje nr 3, 4 i 7). Po czym poznasz, że dobrze: masz w dokumentacji kancelarii umowę o przetwarzaniu danych i fragment warunków o braku trenowania na twoich danych.
  2. Przejrzyj umowy z klientami. Niektóre zakazują lub ograniczają korzystanie z AI — wtedy trzeba ustalić, jak się dostosować, żeby ich nie naruszyć (rekomendacja nr 12).
  3. Ustal, kiedy informujesz klienta. Adwokata § 23e ust. 3 Kodeksu Etyki Adwokackiej nie zobowiązuje do odrębnego informowania, chyba że wymaga tego prawo; na żądanie klienta adwokat powinien wskazać narzędzia i cel ich użycia. KIRP rekomenduje powiadomienie w sprawach istotnych dla klienta (nr 13) i uzyskanie jego zgody m.in. wtedy, gdy dane klienta miałyby trenować model (nr 14).
  4. Ogranicz dane w poleceniach. Pisz o „powodzie”, „pozwanym” i „spółce A”, a nie wklejaj danych, które nie są potrzebne do zadania. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku dane osobowe w ChatGPT i anonimizacja.
  5. Research zaczynaj w bazie, a czat traktuj jak redaktora. Ogólny czat dobrze porządkuje materiał, który mu dasz. Gorzej, gdy sam ma wskazać orzecznictwo. Jak wgrać do czatu długie pismo w PDF i co zrobić, gdy go nie odczyta, pokazujemy w tekście jak streścić PDF z AI.

Polecenie do skopiowania

Jesteś asystentem prawnika. Streść załączone pismo procesowe na maksymalnie jedną stronę. Podaj: 1) żądania strony, 2) podstawy prawne powołane przez stronę, 3) twierdzenia o faktach z numerami stron, na których się znajdują, 4) dowody wskazane przez stronę. Nie oceniaj szans sprawy i nie dodawaj orzeczeń ani przepisów, których nie ma w piśmie.

Polecenie do skopiowania

Porównaj dwie wersje umowy: A (pierwotna) i B (poprawiona przez kontrahenta). Wypisz w tabeli każdą zmianę: numer paragrafu, brzmienie w A, brzmienie w B i krótko, czyja pozycja się zmienia. Nie pomijaj zmian w definicjach, terminach i karach umownych. Jeśli fragment jest nieczytelny, napisz to wprost.
  1. Zweryfikuj każde orzeczenie i przepis. Wpisz sygnaturę w bazie orzeczeń właściwego sądu, porównaj datę, sąd i przedmiot sprawy, a tezę znajdź w uzasadnieniu. Przepis sprawdź w ISAP w brzmieniu z właściwej daty. Po czym poznasz, że dobrze: przy każdym cytacie masz link do źródła, które sam otworzyłeś.
  2. Podpisz pismo dopiero po własnej ocenie. § 23e ust. 2 lit. c Kodeksu Etyki Adwokackiej wymienia wprost zaniechanie własnej oceny i weryfikacji rezultatu narzędzia jako naruszenie interesu klienta, a ust. 6 przypomina o osobistej odpowiedzialności za formę i treść czynności.

Uwaga

Sama zgodna sygnatura niczego nie dowodzi. W postanowieniu z 23 czerwca 2026 r. (I FZ 104/26) NSA ustalił, że trzy postanowienia powołane w zażaleniu (II FZ 230/17, II GZ 452/18, I GZ 164/22) zapadły w innych datach niż podane i dotyczyły braków formalnych oraz przywrócenia terminu, a nie wstrzymania wykonania decyzji. Sąd ocenił, że zażalenie sporządzono z dużym udziałem narzędzi AI i widać w nim „ślady tzw. halucynacji”.

Przed weryfikacją przydaje się lista wszystkich cytatów z tekstu przygotowanego z pomocą AI:

Polecenie do skopiowania

Wypisz w tabeli wszystkie orzeczenia, przepisy i publikacje powołane w tekście poniżej: sygnatura lub numer artykułu, sąd lub akt, data, teza, na którą się powołano. Nie poprawiaj i nie uzupełniaj danych z pamięci — jeśli czegoś brakuje w tekście, wpisz „brak”. Tabela posłuży do ręcznej weryfikacji w bazach.

Tajemnica zawodowa: co mówią przepisy, KIRP i NRA

Obie ustawy formułują obowiązek tak samo szeroko. Radca prawny „jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej” (art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych), a adwokat — wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Obowiązek nie jest ograniczony w czasie.

Radcowie prawni. KIRP wydała w 2025 roku „Rekomendacje dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji”, przygotowane z ekspertami Microsoft Polska i kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak. To 22 rekomendacje w trzech grupach: przygotowanie do korzystania z AI, wdrażanie i stosowanie. Izba nazywa je „żywym dokumentem”, który będzie aktualizowany.

Adwokaci. Naczelna Rada Adwokacka uchwałą nr 41/2026 z 12 czerwca 2026 r. dodała do Kodeksu Etyki Adwokackiej § 23e. Adwokat może korzystać z narzędzi AI, ale wyłącznie wspomagająco i bez naruszania tajemnicy, samodzielności i interesu klienta. Powinien mieć kompetencje do oceny ograniczeń i ryzyk narzędzi oraz zwracać szczególną uwagę na ochronę danych osobowych. W § 19 Kodeks wymaga ponadto zabezpieczania danych przed niepowołanym ujawnieniem (ust. 5) oraz szczególnej ostrożności przy elektronicznym przekazywaniu informacji objętych tajemnicą (ust. 6).

Prawo i dane

To informacja według stanu na 8 października 2026, a nie porada prawna. Rekomendacje KIRP i Kodeks Etyki Adwokackiej mogą się zmieniać — przed wdrożeniem sprawdź aktualne wersje na stronach samorządów.

Kiedy odpuścić AI

  • Umowa z klientem zakazuje albo ogranicza AI i nie da się dostosować sposobu pracy.
  • Narzędzie nie zapewnia ochrony informacji — np. prywatne konto bez umowy powierzenia. § 23e ust. 2 lit. a Kodeksu Etyki Adwokackiej wprost wymienia wprowadzanie informacji objętych tajemnicą do takich narzędzi jako naruszenie.
  • Nie potrafisz zweryfikować wyniku, bo nie masz dostępu do źródeł albo sprawa dotyczy prawa, którego nie znasz.
  • AI miałoby przewidywać wynik postępowania bez weryfikacji człowieka albo dane klienta miałyby trenować model — KIRP wskazuje, że wtedy trzeba uzyskać zgodę klienta.

Podsumowanie

Do researchu polskiego prawa wybieraj AI osadzone w bazie prawniczej, która odsyła do źródeł, a ogólny czat traktuj jako redaktora streszczeń, szkiców i tłumaczeń — wyłącznie na koncie firmowym z umową powierzenia. Każdą sygnaturę i każdy przepis sprawdzaj w bazie sądu i w ISAP. Ramy dla radców wyznaczają rekomendacje KIRP, a dla adwokatów § 23e Kodeksu Etyki Adwokackiej.

Źródła

Najczęstsze pytania

Jakie AI ma dostęp do polskiego orzecznictwa?

Libra by Wolters Kluwer i czat LEX Expert AI opierają odpowiedzi na treściach systemu LEX i podają do nich odnośniki. Beck-Noxtua odpowiada na podstawie zasobów Legalis i wskazuje źródła w tym systemie; według C.H.Beck jest już dostępny w Polsce. Ogólne czaty odpowiadają z wiedzy modelu lub wyszukiwarki i mogą podać nieistniejącą tezę.

Czy prawnik może wklejać akta klienta do ChatGPT?

Nie do prywatnego konta. § 23e Kodeksu Etyki Adwokackiej zakazuje wprowadzania informacji objętych tajemnicą do narzędzi, które nie zapewniają ich należytej ochrony, a rekomendacje KIRP każą przed użyciem sprawdzić umowę z dostawcą, poufność i powierzenie danych. Minimum to konto firmowe z DPA i bez trenowania na danych.

Czy trzeba informować klienta, że korzystam z AI?

Adwokat co do zasady nie musi, ale na żądanie klienta powinien wskazać narzędzia i cel ich użycia (§ 23e ust. 3). Według KIRP standardowe narzędzia w rutynowych sprawach zwykle nie wymagają powiadomienia, w sprawach istotnych radca powinien powiadomić klienta, a zgodę klienta trzeba uzyskać m.in. wtedy, gdy jego dane miałyby trenować model.

Czy AI zastąpi prawnika?

Zasady etyki tego nie przewidują. Według § 23e Kodeksu Etyki Adwokackiej narzędzia technologiczne mają mieć wyłącznie charakter wspomagający, a adwokat zachowuje osobistą odpowiedzialność za formę i treść czynności. NSA w postanowieniu I FZ 104/26 nader krytycznie ocenił bezrefleksyjne korzystanie z AI przez zawodowego pełnomocnika.

Jaka baza prawa dla prawników ma wbudowane AI?

W Polsce dwie duże bazy prawa dla prawników mają własne moduły AI. W ekosystemie LEX (Wolters Kluwer) to Libra i czat LEX Expert AI, a przy Legalis (C.H.Beck) — Beck-Noxtua, który według wydawcy odpowiada na podstawie przepisów, orzecznictwa i treści C.H.Beck z Legalis. Moduł AI kupujesz zwykle obok subskrypcji bazy, więc wybór bazy przesądza o wyborze asystenta.

Beck-Noxtua: co sprawdzić przed zakupem?

Według wydawcy Beck-Noxtua kosztuje 590 zł netto miesięcznie za użytkownika, wymaga Legalis w wersji Silver lub wyższej, działa z Wordem i Outlookiem i nie ma limitu tokenów. Okres testowy uruchamia doradca handlowy, tylko dla prawników z kancelarii, firm i administracji. Zanim wyrobisz sobie opinię, sprawdź w teście na własnych sprawach, czy odnośniki prowadzą do właściwych przepisów i orzeczeń, oraz poproś o umowę powierzenia danych.

Dodaj aibaza.pl jako preferowane źródło w Google

Historia zmian w tekście

  1. Publikacja.

Widzisz błąd? Zgłoś go — poprawimy i dopiszemy tu zmianę.

Powiązane teksty

Więcej z działu Dla zawodów

Cały dział Dla zawodów