aibaza.pl
Wygląd strony

AI w urzędzie: do czego urzędnik może używać czatu, a czego nie

Przewodnik dla zawodu: Urząd

AI w urzędzie sprawdza się przy czynnościach pomocniczych: streszczeniu aktu prawnego, szkicu pisma prostym językiem, porównaniu wersji dokumentu, notatce ze spotkania i roboczym tłumaczeniu. Nie wolno mu powierzać rozstrzygnięcia sprawy, a do ogólnodostępnych czatów nie wpisujesz danych mieszkańców ani wewnętrznych dokumentów — tak zaleca Ministerstwo Cyfryzacji w przewodniku z marca 2026. Za pismo i decyzję odpowiada urzędnik, który je podpisuje.

Sprawdzone : fakty i ceny. Tekst powstał z pomocą AI i sprawdziła go redakcja: Jak powstają teksty

W skrócie

  • AI w urzędzie służy do czynności pomocniczych: streszczeń, szkiców pism, porównań dokumentów, notatek i roboczych tłumaczeń.
  • Do ogólnodostępnych czatów nie wpisujesz danych mieszkańców, danych o zdrowiu, informacji niejawnych ani wewnętrznych dokumentów urzędu.
  • Decyzję wydaje organ, a podpisuje upoważniony pracownik — formalne zatwierdzenie propozycji AI bez analizy nie spełnia wymogów RODO.
  • Polityka AI urzędu wskazuje zatwierdzone narzędzia, dane zakazane, zasadę weryfikacji i sposób informowania mieszkańców.

Czego potrzebujesz

  • Narzędzia zatwierdzonego przez urząd. „Przewodnik po sztucznej inteligencji dla administracji publicznej” Ministerstwa Cyfryzacji (MC), opublikowany 5 marca 2026, zaleca używać do celów służbowych wyłącznie narzędzi zatwierdzonych w trybie wewnętrznych procedur i objętych umowami o ochronie danych. Darmowe, ogólnodostępne czaty zostają do treści, które i tak mają być publiczne. Czym konto firmowe różni się od prywatnego, pokazujemy w porównaniu ChatGPT, Copilota i Gemini dla firm.
  • Spisanych zasad. Kto zatwierdza narzędzie, jakich danych nie wpisujesz, kto sprawdza wynik. Szkielet znajdziesz we wzorze polityki AI w firmie — w urzędzie dopasuj go razem z inspektorem ochrony danych (IOD).
  • Źródeł do sprawdzania: Dziennik Ustaw i ISAP, Biuletyn Informacji Publicznej (BIP), akta sprawy, wewnętrzne procedury.
  • Podstaw obsługi. Razem z przewodnikiem ministerstwo uruchomiło ogólnopolski program bezpłatnych szkoleń dla urzędników i kurs online „Administracja przyszłości – kompetencje i odpowiedzialność w erze AI”.

Skala jest już duża. W badaniu NASK z października i listopada 2025 r. (6093 pracowników urzędów centralnych i samorządowych) 46% badanych używało generatywnej AI do zadań zawodowych w ostatnich sześciu miesiącach, najczęściej do wyszukiwania informacji (59%) i tworzenia dokumentów (46%). Jako bariery 73% wskazało niejasne przepisy, a 70% — brak wewnętrznych procedur. Autorzy zaznaczają, że badanie było pilotażowe i nie jest reprezentatywne dla całej administracji.

7 zadań urzędnika z AI krok po kroku

  1. Streszczenie aktu prawnego lub obszernego materiału. Ustawy, rozporządzenia, raporty i opublikowane uchwały to treści publiczne. Limity plików i prompty z numerami stron opisujemy w poradniku streszczenie PDF w ChatGPT, Gemini i Copilocie. Po czym poznasz, że dobrze: każde zdanie streszczenia znajdziesz w oryginale. Przewodnik MC przypomina, że streszczenie nie zastępuje lektury dokumentu w sprawach istotnych dla treści decyzji.

    Polecenie do skopiowania

    Streść poniższy akt prawny dla pracownika urzędu gminy, który ma 5 minut. Podaj: 1) kogo dotyczy, 2) jakie obowiązki nakłada na gminę i od kiedy, 3) jakie terminy wynikają z przepisów przejściowych, 4) numer artykułu przy każdym punkcie. Korzystaj wyłącznie z tekstu poniżej. Jeśli czegoś w nim nie ma, napisz „brak w tekście”.
    
    [wklej tekst aktu]

    Po wklejeniu uzupełnij pola w nawiasach kwadratowych — AI nie zna Twoich danych.

  2. Pismo lub komunikat prostym językiem. Ty podajesz fakty, AI układa je w tekst zrozumiały dla mieszkańca. Po czym poznasz, że dobrze: najważniejsza informacja stoi w pierwszym zdaniu, a w tekście nie pojawiła się data ani kwota, której nie podałeś.

    Polecenie do skopiowania

    Przepisz poniższą informację prostym językiem dla mieszkańców. Zasady: krótkie zdania, bez skrótów urzędowych, najważniejsza informacja w pierwszym zdaniu, na końcu — gdzie i do kiedy załatwić sprawę. Nie dodawaj faktów, dat ani kwot spoza tekstu.
    
    [wklej informację]
  3. Odpowiedzi na typowe pytania mieszkańców. Zbierz 10–15 pytań, które powtarzają się w punkcie obsługi („jak zgłosić…”, „jakie dokumenty…”), i poproś o bibliotekę odpowiedzi na podstawie karty usługi z BIP. Do czatu wklejasz treść pytania bez imienia, adresu i numeru sprawy. Gotowe odpowiedzi trzymasz w szablonach i dopasowujesz do pytania przed wysłaniem.

  4. Porównanie wersji dokumentu. Dwie wersje projektu uchwały, regulaminu albo umowy. Projekt przed publikacją to dokument wewnętrzny, więc pracujesz na nim tylko w narzędziu zatwierdzonym przez urząd; w darmowym czacie — wyłącznie na wersjach już opublikowanych w BIP.

    Polecenie do skopiowania

    Porównaj wersję A i wersję B dokumentu. Wypisz w tabeli każdą zmianę: jednostka redakcyjna (paragraf, ustęp, punkt), brzmienie w A, brzmienie w B, czy zmiana jest merytoryczna czy redakcyjna. Nie oceniaj zgodności z prawem. Jeśli fragment jest nieczytelny, napisz to wprost.
  5. Notatka ze spotkania. Najbezpieczniej z własnych punktów: wklejasz notatki, AI układa je w ustalenia, zadania i terminy. Jeśli chcesz nagrywać i transkrybować spotkania, przeczytaj, jak działają notatki AI w Teams, Zoom i Meet i o czym trzeba uprzedzić uczestników.

  6. Ogłoszenie, post, zaproszenie na konsultacje. AI zaproponuje kilka wersji tytułu i treści. Przy tekstach, które informują mieszkańców o sprawach publicznych, pamiętaj o art. 50 ust. 4 AI Act (stosowanym od 2 sierpnia 2026 r.): tekst wygenerowany przez AI trzeba oznaczyć, chyba że przeszedł weryfikację człowieka lub kontrolę redakcyjną, a ktoś ponosi za publikację odpowiedzialność redakcyjną. Najprościej, gdy każdy komunikat zatwierdza imiennie wskazana osoba.

  7. Robocze tłumaczenie informacji dla cudzoziemców. Komunikat po ukraińsku czy angielsku przygotujesz szybciej, ale tłumaczenie sprawdza osoba znająca język. Które narzędzia dobrze tłumaczą z polskiego, porównujemy w tekście AI do tłumaczenia.

Wskazówka

Zanim wkleisz cokolwiek do czatu, przejdź pytania z listy kontrolnej przewodnika MC. Czy tekst pozwala zidentyfikować osobę lub sprawę (nazwisko, PESEL, sygnatura, szczegóły sytuacji życiowej)? Czy wiesz, jak sprawdzisz odpowiedź? Czy wynik wpłynie na prawa, świadczenia lub obowiązki obywatela? Czy używasz narzędzia zatwierdzonego przez urząd?

Czego urzędnikowi nie wolno: dane, decyzje, tajemnica

Prawo i dane

To informacja o przepisach i materiałach urzędowych według stanu na 9 października 2026, a nie porada prawna. W konkretnej sprawie zapytaj IOD, radcę prawnego urzędu albo komórkę bezpieczeństwa informacji.

Dane mieszkańców. Przewodnik MC mówi wprost: do ogólnodostępnych narzędzi AI nie wprowadza się danych osobowych, danych szczególnych kategorii (np. o zdrowiu czy niepełnosprawności), informacji niejawnych, wewnętrznych dokumentów urzędowych ani informacji o zabezpieczeniach systemów informatycznych. Materiały do pracy z AI przygotowujesz bez danych identyfikujących, z oznaczeniami typu „Wnioskodawca A”. Jak to zrobić krok po kroku, opisujemy w poradniku dane osobowe w ChatGPT a RODO.

Tajemnica. Pracownik samorządowy ma obowiązek dochować tajemnicy ustawowo chronionej (art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy o pracownikach samorządowych), członek korpusu służby cywilnej — tak samo (art. 76 ust. 1 pkt 5 ustawy o służbie cywilnej). Wklejenie takiej informacji do czatu, z którego dostawcą urząd nie ma umowy, oznacza wyniesienie jej poza urząd.

Decyzje administracyjne. Kodeks postępowania administracyjnego każe organowi podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7). Uzasadnienie decyzji wskazuje fakty uznane za udowodnione i dowody, na których organ się oparł (art. 107 § 3), a pod decyzją jest podpis upoważnionego pracownika z imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem (art. 107 § 1 pkt 8). Czat nie zna akt sprawy i nie oceni dowodów. Do tego art. 22 RODO daje osobie prawo, by nie podlegać decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, która wywołuje wobec niej skutki prawne. Przewodnik MC dodaje, że sprowadzenie roli pracownika do formalnego potwierdzania propozycji systemu nie spełnia wymogów RODO.

Odpowiedzialność. Według relacji PAP, opartej na „Dzienniku Gazecie Prawnej” (27 maja 2026 r.), szefowa służby cywilnej rozesłała członkom korpusu wytyczne o korzystaniu z AI. Wynika z nich, że narzędzie nie zdejmuje z urzędnika odpowiedzialności za prawidłowe wykonanie zadań, a dyrektorzy generalni zapowiadają konsekwencje, łącznie z dyscyplinarnymi, dla osób bezkrytycznie ufających technologii. Treść wytycznych znamy z relacji prasowej.

Systemy wysokiego ryzyka. AI Act zalicza do nich systemy, którymi organy publiczne oceniają prawo osób do podstawowych świadczeń i usług publicznych albo je przyznają, ograniczają lub odbierają (załącznik III pkt 5 lit. a). Po zmianach z rozporządzenia 2026/1744 obowiązki dla takich systemów stosuje się od 2 grudnia 2027 r. Podmiot prawa publicznego musi wtedy m.in. przeprowadzić ocenę skutków dla praw podstawowych (art. 27) i nie może używać systemu, którego nie zarejestrowano w unijnej bazie danych (art. 26 ust. 8). Krajowe ramy daje ustawa o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003), której część przepisów stosuje się od 28 października 2026 r. Obowiązki pracodawcy i kary z AI Act w zwykłej firmie opisujemy w tekście AI Act w firmie.

Uwaga

Czat potrafi podać nieistniejący artykuł ustawy albo wyrok — przewodnik MC nazywa to halucynacją. Każdy przepis z odpowiedzi sprawdzasz w ISAP w brzmieniu z właściwej daty. Jak skończyło się powołanie zmyślonych orzeczeń w piśmie do sądu, opisujemy w przewodniku AI dla prawnika.

Polityka AI w urzędzie: co powinna zawierać

Przepisy nie wymagają dokumentu o takiej nazwie, ale przewodnik MC wymienia elementy, bez których trudno wykazać zgodność z RODO i AI Act. W urzędzie może to być np. zarządzenie kierownika jednostki.

  1. Lista zatwierdzonych narzędzi i kont — z informacją, kto zatwierdza nowe narzędzie i po czyjej opinii (IOD, komórka bezpieczeństwa informacji, informatyk).
  2. Katalog danych zakazanych — co najmniej to, co wymienia przewodnik: dane osobowe i szczególnych kategorii, informacje niejawne, wewnętrzne dokumenty, informacje o zabezpieczeniach.
  3. Zasada weryfikacji — każda treść z AI jest sprawdzana i zatwierdzana przed włączeniem do akt lub wysłaniem obywatelowi, a pracownik może ją poprawić albo odrzucić.
  4. Rejestr zastosowań AI — opis używanych systemów, zakres ich użycia, podstawy prawne przetwarzania i kategorie danych.
  5. Przejrzystość wobec mieszkańców — informacja o chatbotach i innych systemach, alternatywny kanał kontaktu z pracownikiem, możliwość zgłoszenia zastrzeżeń do wyniku.
  6. Procedura wdrożenia systemu na danych obywateli — testy na przykładach, ocena skutków dla ochrony danych (DPIA) i przegląd IOD przed startem.
  7. Szkolenia — art. 4 AI Act po zmianach z lipca 2026 r. wymaga środków wspierających kompetencje w zakresie AI.

Szkic takiego dokumentu AI przygotuje z punktów, które ustalisz z IOD:

Polecenie do skopiowania

Na podstawie poniższych punktów przygotuj projekt zarządzenia kierownika urzędu w sprawie zasad korzystania z narzędzi AI. Układ: postanowienia ogólne, definicje, dozwolone narzędzia, dane zakazane, weryfikacja treści, informowanie mieszkańców, szkolenia, postanowienia końcowe. Nie powołuj przepisów, których nie ma w punktach — w takich miejscach wstaw [DO UZUPEŁNIENIA PRZEZ RADCĘ PRAWNEGO].

[wklej ustalone punkty]

Narzędzia: konto służbowe, PLLuM i asystent w mObywatelu

Narzędzie Do czego Jakie dane
Ogólnodostępny czat na koncie prywatnym akty prawne, treści do publikacji, ćwiczenia żadnych danych osobowych ani dokumentów wewnętrznych
Narzędzie zatwierdzone przez urząd, z umową o ochronie danych streszczenia, szkice pism, porównania dokumentów w zakresie, na który pozwala umowa i polityka urzędu
Model uruchomiony na serwerach urzędu (np. PLLuM, Bielik) jak wyżej, bez wysyłania treści do zewnętrznego dostawcy według analizy ryzyka i decyzji administratora danych

PLLuM to polski model językowy rozwijany z udziałem Ministerstwa Cyfryzacji. Według komunikatu ministerstwa „modele są otwarte” i dostępne dla administracji, nauki i biznesu. Wdrożenia w samorządach zaczęły się od porozumień: list intencyjny z Częstochową (sierpień 2025), porozumienie z Gdynią i list intencyjny z Łodzią (październik 2025). W przewodniku MC PLLuM ma być rozwijany jako domyślny silnik językowy państwa w Rządowej Chmurze Obliczeniowej.

Asystent w mObywatelu działa na PLLuM i odpowiada obywatelom na pytania o procedury administracyjne, np. jak zmienić adres zamieszkania. Możesz do niego odsyłać mieszkańców z ogólnymi pytaniami. Informacji o sprawie prowadzonej w twoim urzędzie nie zastąpi.

Bielik to polski otwarty model językowy Fundacji SpeakLeash i Akademickiego Centrum Komputerowego Cyfronet AGH, na licencji Apache 2.0. Przewodnik MC wymienia go obok PLLuM jako narzędzie do przygotowywania tekstów pomocniczych. Różnicę między aplikacją dostawcy a modelem uruchomionym na własnym serwerze dobrze widać w tekście czy DeepSeek jest bezpieczny.

Kiedy odpuścić AI

  • Sprawa dotyczy danych szczególnych kategorii — zdrowia, niepełnosprawności, sytuacji rodzinnej w sprawach pomocy społecznej.
  • Zadanie jest złożone i wprost wpływa na sytuację prawną lub życiową obywatela — przewodnik MC wymienia to jako sytuację, w której lepiej pominąć narzędzia AI.
  • Nie masz jak sprawdzić wyniku — brak dostępu do źródła albo temat spoza twojej specjalizacji.
  • Dokument zawiera informacje niejawne — te przetwarza się wyłącznie w systemach do tego przeznaczonych.

Podsumowanie

AI w urzędzie to pomocnik do tekstu: streszcza, upraszcza, porównuje i tłumaczy, ale nie prowadzi postępowania i nie podpisuje decyzji. Pracuj w narzędziu zatwierdzonym przez urząd, nie wpisuj danych mieszkańców do ogólnodostępnych czatów, sprawdzaj każdy przepis w ISAP i zatwierdzaj każdą treść przed wysłaniem. Zasady zapisz w polityce AI urzędu razem z IOD — przewodnik Ministerstwa Cyfryzacji podaje gotową listę elementów.

Źródła

Najczęstsze pytania

Czy urzędnik może korzystać z ChatGPT w pracy?

Może, jeśli pozwalają na to zasady urzędu, a zadanie nie wymaga danych mieszkańców ani dokumentów wewnętrznych. Przewodnik Ministerstwa Cyfryzacji zaleca do celów służbowych narzędzia zatwierdzone przez urząd i objęte umową o ochronie danych, a darmowe czaty tylko do treści przeznaczonych do publikacji.

Czy AI może przygotować projekt decyzji administracyjnej?

Może pomóc przy szkicu, ale rozstrzyga organ. KPA wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uzasadnienia opartego na dowodach, a decyzję podpisuje upoważniony pracownik. Według przewodnika MC formalne zatwierdzenie propozycji systemu bez merytorycznej analizy nie spełnia wymogów RODO. Danych strony nie wpisujesz do ogólnodostępnego czatu.

Jakie dane mieszkańców wolno wpisać do czatu?

Do ogólnodostępnego czatu żadnych. Przewodnik MC wymienia wprost numery PESEL, pełne imiona i nazwiska oraz adresy, a także dane o zdrowiu czy niepełnosprawności. Sprawę opisujesz z oznaczeniami typu „Wnioskodawca A”. W narzędziu zatwierdzonym przez urząd zakres danych wyznacza umowa z dostawcą i polityka urzędu.

Czy urząd musi informować mieszkańców, że korzysta z AI?

Przewodnik MC zaleca jasno informować o chatbotach i innych systemach AI oraz zapewnić kontakt z pracownikiem. Art. 50 ust. 4 AI Act wymaga ujawnienia, że tekst publikowany w sprawach interesu publicznego wygenerowała AI, chyba że przeszedł weryfikację człowieka, a ktoś ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną.

Czy urzędy mogą korzystać z PLLuM?

Tak. Ministerstwo Cyfryzacji podaje, że modele PLLuM są otwarte i dostępne dla administracji, nauki i biznesu. Porozumienia lub listy intencyjne w sprawie wdrożenia podpisały z ministerstwem m.in. Częstochowa, Gdynia i Łódź. Uruchomienie modelu we własnej infrastrukturze wymaga decyzji IT, opinii IOD i analizy ryzyka.

Historia zmian w tekście

  1. Publikacja.

Widzisz błąd? Zgłoś go — poprawimy i dopiszemy tu zmianę.

Powiązane teksty

  1. Narzędzia AI w rekrutacji: 8 zadań rekrutera i co mówi AI Act

    PrzewodnikOpublikowano 10 minut czytania

  2. Chatbot AI na stronę firmy: wybór, koszt i obowiązki z AI Act

    PoradnikZaktualizowano 9 minut czytania

  3. Polityka AI w firmie: wzór do skopiowania i co musi zawierać

    PoradnikOpublikowano 12 minut czytania