aibaza.pl

Podstawy pracy z AI · Lekcja 4 z 5 · 3 min

Sprawdzaj, zanim użyjesz

Czat AI pisze płynnie także wtedy, gdy się myli, a pomyłki wyglądają dokładnie tak samo jak poprawne odpowiedzi. Zmyślenia (halucynacje) najczęściej dotyczą liczb, dat, cytatów, nazw przepisów i tytułów publikacji. W tej lekcji poznasz trzy szybkie testy, które wyłapią większość z nich w minutę.

Po tej lekcji umiesz

  • rozpoznać miejsca, w których czat AI najczęściej zmyśla
  • wykonać trzy szybkie testy: źródła, drugiej rozmowy i niepewności
  • sprawdzić źródło podane przez AI, zanim je zacytujesz

Gdzie czat myli się najczęściej

Model przewiduje słowa, więc tam, gdzie potrzebny jest precyzyjny szczegół, wstawia coś, co pasuje do zdania. Uważaj szczególnie na:

  • liczby: kwoty, procenty, limity, daty, terminy,
  • nazwy: przepisów, instytucji, produktów, funkcji w programach,
  • źródła: tytuły książek i artykułów, autorów, linki,
  • cytaty: „jak powiedział…”, „według badania…”.

Ogólne rady i styl tekstu zwykle są w porządku. Kłopot zaczyna się, gdy odpowiedź brzmi bardzo konkretnie. Im bardziej precyzyjna liczba, tym bardziej ją sprawdzaj.

Trzy testy na zmyślanie

  1. Test źródła. Dopisz: „Podaj źródło każdej liczby z linkiem”. Otwórz każdy link. Jeśli strona nie istnieje albo mówi co innego, odrzuć tę informację.
  2. Test drugiej rozmowy. Zadaj to samo pytanie inaczej sformułowane w nowym czacie. Jeśli liczby lub fakty się różnią, nie ufasz żadnej wersji bez sprawdzenia.
  3. Test niepewności. Zapytaj: „Których informacji z tej odpowiedzi nie jesteś pewien?”. Wskazane miejsca sprawdź na stronie urzędu, producenta albo w ustawie.

Testy nie dają gwarancji, ale szybko pokazują miejsca, które trzeba sprawdzić samemu.

Źródło trzeba otworzyć, nie tylko zobaczyć

Link w odpowiedzi to dopiero początek. Czat z wyszukiwaniem może dać prawdziwy adres, ale źle streścić to, co na nim jest. Zwykły czat, który odpowiada z pamięci modelu, potrafi podać książkę, której nie ma, albo przypisać prawdziwemu autorowi cudzy tytuł.

Dlatego:

  • otwierasz link i szukasz na stronie tego konkretnego zdania lub liczby,
  • tytuły publikacji sprawdzasz w katalogu biblioteki, Google Scholar albo w wyszukiwarce,
  • przepisy sprawdzasz w aktualnym tekście ustawy lub na stronie urzędu.

Pytanie „czy na pewno?” zadane temu samemu czatowi nie jest sprawdzeniem. Model może przeprosić i zmienić odpowiedź albo potwierdzić błąd. Rozstrzyga tylko źródło spoza czatu.

Jeśli często szukasz faktów, pomaga narzędzie, które przy każdym zdaniu pokazuje cytowania. Jak wypada w tym Perplexity na tle ChatGPT, opisujemy w porównaniu Perplexity czy ChatGPT, a narzędzia do szukania publikacji naukowych w tekście AI do artykułów naukowych.

Przykład: źle i dobrze

Źle: prosisz czat o tekst na zebranie wspólnoty: „napisz, ile według przepisów musi wynosić fundusz remontowy”. Dostajesz konkretną kwotę i nazwę ustawy, wklejasz je do ogłoszenia i rozsyłasz bez sprawdzania. Jeśli kwota albo przepis są zmyślone, błąd trafia do wszystkich sąsiadów naraz, z twoim podpisem.

Dobrze: prosisz czat tylko o układ i język ogłoszenia, a kwotę wpisujesz z uchwały wspólnoty. Fakty podajesz sam, czat odpowiada za formę. Wtedy nie ma czego zmyślić.

Uwaga

Im ważniejszy dokument (pismo do urzędu, umowa, praca na studia, informacja o zdrowiu), tym mniej faktów zostawiaj czatowi. Podawaj mu dane sam, a jego proś o układ, język i skrót.

Zadanie na 5 minut

Zadaj czatowi pytanie o temat, w którym potrzebne są liczby, i przepuść odpowiedź przez trzy testy.

Polecenie: odpowiedź ze źródłami

Odpowiedz krótko na pytanie: [PYTANIE Z LICZBAMI, np. jakie są zasady zwrotu towaru kupionego przez internet w Polsce].
Przy każdej liczbie i nazwie przepisu podaj źródło z linkiem.
Na końcu wypisz osobno informacje, których nie jesteś pewien.
Jeśli nie znasz źródła, napisz „brak źródła” zamiast je wymyślać.

Co sprawdzić w wyniku:

  • Czy każdy link się otwiera i mówi to samo, co napisał czat?
  • Czy w nowej rozmowie, przy innym sformułowaniu pytania, liczby są takie same?
  • Czy informacje oznaczone jako niepewne potwierdziłeś na stronie urzędu lub w ustawie?

Sprawdź się

3 pytania. Wynik nie wpływa na certyfikat, służy tylko tobie.

1. AI podało tytuł książki jako źródło. Co robisz?
Pokaż odpowiedź

Poprawna odpowiedź: Szukasz tej książki w katalogu biblioteki albo w Google, zanim ją zacytujesz. Czat potrafi wymyślić tytuł albo przypisać go prawdziwemu autorowi. Potwierdzenie od tego samego czatu niczego nie dowodzi, liczy się katalog lub baza.

2. Na czym polega test drugiej rozmowy?
Pokaż odpowiedź

Poprawna odpowiedź: Zadajesz to samo pytanie inaczej w nowym czacie i porównujesz fakty. Gdy liczby lub fakty w dwóch rozmowach się różnią, żadnej wersji nie ufasz bez sprawdzenia w źródle.

3. Co najczęściej zmyśla czat AI?
Pokaż odpowiedź

Poprawna odpowiedź: Liczby, daty, cytaty, nazwy przepisów i tytuły publikacji. Szczegóły, które wyglądają precyzyjnie, model uzupełnia prawdopodobnymi treściami. Dlatego konkretne liczby i nazwy sprawdzasz zawsze.

Pogłęb temat

  1. Perplexity czy ChatGPT — co lepsze do szukania informacji?

    PorównanieOpublikowano 11 min czytania

  2. AI do szukania artykułów naukowych: 6 narzędzi i Zotero

    PorównanieOpublikowano 9 min czytania

Lekcja sprawdzona . Prowadzi Redakcja aibaza.pl, tekst powstał z pomocą AI: Jak powstają teksty. Ceny narzędzi znajdziesz w Indeksie cen AI.