AI dla nauczyciela · Lekcja 1 z 8 · 7 min
AI w szkole: co wolno, a czego nie
Zanim wygenerujesz pierwszy scenariusz czy sprawdzian, ustal granice. W tej lekcji przejdziesz przez trzy pytania, które warto zadać sobie przed każdą rozmową z czatem: czyje to dane, kto może korzystać z narzędzia i co mówią zasady twojej szkoły. Na koniec sprawdzisz własny materiał pod kątem danych uczniów.
Po tej lekcji umiesz
- rozpoznać, które informacje o uczniach nie trafiają do żadnego czatu AI
- wiedzieć, od ilu lat uczeń może korzystać z popularnych czatów i kto o tym decyduje
- sprawdzić, jakie zasady AI obowiązują w twojej szkole, zanim zaczniesz
Dane uczniów: prosta zasada, którą łatwo przeoczyć
Najważniejsza reguła całego kursu brzmi: do ogólnodostępnego czatu nie trafiają dane, po których da się rozpoznać ucznia. Chodzi nie tylko o imię i nazwisko. Rozpoznać dziecko można też po klasie z literą oddziału, rzadkim szczególe z życia rodzinnego, opisie choroby albo po połączeniu kilku drobnych informacji.
Skąd ta ostrożność? Według poradnika UODO przygotowanego we współpracy z MEN administratorem danych uczniów jest szkoła, a reprezentuje ją dyrektor. Dyrektor odpowiada też za działania osób, które upoważnił do przetwarzania danych, czyli także za ciebie. Jeśli wkleisz dane ucznia do prywatnego konta w czacie, problem ma cała szkoła.
Przewodnik Instytutu Badań Edukacyjnych „Do czego AI nie służy” idzie dalej. Mówi, że pod żadnym pozorem nie pracuje się w narzędziach AI z:
- protokołami rad pedagogicznych,
- korespondencją z poradnią psychologiczno-pedagogiczną (np. opiniami o dziecku dla sądu lub poradni),
- WOPFU, czyli wielospecjalistyczną oceną poziomu funkcjonowania ucznia.
Ten sam przewodnik zaleca, żeby dane osobowe trafiały wyłącznie do zamkniętego środowiska kontrolowanego przez szkołę. Nawet tam zostaje ryzyko wycieku.
Prawo i dane
W razie wątpliwości, czy coś możesz wkleić, pytaj inspektora ochrony danych (IOD) swojej szkoły. To informacja o zasadach, nie porada prawna. Szerzej piszemy o tym w tekście dane osobowe w ChatGPT a RODO.
Źle i dobrze: ta sama prośba, dwa podejścia
Źle: „Napisz uwagę do dziennika elektronicznego dla Kuby Nowaka z 6b, który znowu przeszkadzał na lekcji, ma ADHD i opinię z poradni”.
Dobrze: „Napisz neutralną, rzeczową uwagę do dziennika o uczniu, który trzykrotnie przerwał lekcję rozmową. Bez ocen osoby, tylko opis zachowania. Zostaw miejsce na imię”.
Druga wersja daje ten sam efekt, a czat nie dostaje imienia, klasy ani informacji o zdrowiu. Imię dopisujesz już w dzienniku. Przy dłuższych tekstach pomoże nasz anonimizator: zamienia wzorce takie jak PESEL, adres e-mail czy numer telefonu na znaczniki. Imiona i nazwiska trzeba jednak sprawdzić samemu, bo narzędzie nie wyłapie każdego.
Wiek użytkowników: kto może mieć konto
Ty jako dorosły korzystasz z czatów bez ograniczeń wiekowych. Inaczej jest z uczniami:
- ChatGPT: od 13 lat albo od wieku wymaganego w danym kraju, a poniżej 18 lat za zgodą rodzica lub opiekuna (warunki korzystania OpenAI dla UE).
- Gemini na koncie prywatnym: od 13 lat, ale samodzielne konto Google w Polsce można mieć od 16 lat. Młodsi korzystają przez Family Link.
- Gemini na koncie szkolnym (Google Workspace for Education): dla każdego wieku, poniżej 18 lat z dodatkowymi zabezpieczeniami. Włącza go administrator.
- Copilot Chat na koncie szkolnym (licencja Microsoft 365 A1, A3 lub A5): uczniowie od 13 lat. W szkołach podstawowych i średnich dla grupy 13–17 lat jest domyślnie wyłączony i włącza go administrator. Poniżej 13 lat jest zablokowany.
Wniosek praktyczny: konta AI dla uczniów to decyzja szkoły, nie pojedynczego nauczyciela. Na lekcji najprościej pracować na koncie nauczyciela wyświetlanym na rzutniku. Uczniowie nie potrzebują wtedy kont, a ty kontrolujesz, co trafia do czatu.
Zasady twojej szkoły i granice przewodnika IBE
Szczegółowe zasady korzystania z AI w praktyce ustala szkoła. Dlatego sprawdź, czy dyrektor przyjął szkolne zasady korzystania z AI, np. zarządzeniem albo w trybie przewidzianym w statucie. Takie zasady zwykle mówią, których kont używać, czego nie wklejać i jak oznaczać materiały. Jak wygląda wzór na jedną stronę, pokazujemy w tekście AI dla dyrektora szkoły.
Jeśli szkoła nic nie spisała, trzymaj się czterech granic z przewodnika IBE:
- Ocenianie zostaje przy tobie. Ocenianie zachowania i osiągnięć uczniów przewodnik wymienia wśród niewłaściwych zastosowań AI. Czat może poprawić język, ale ocenę wystawiasz ty.
- Detektor to nie dowód. Wyciąganie wniosków z wyniku detektora tekstów AI przewodnik uznaje za niewłaściwe. Rozmowa z uczniem o jego pracy powie ci więcej.
- Oznaczaj udział AI. Fragmenty materiałów przygotowane z AI warto oznaczyć i opisać, jak powstały.
- Sprawdzaj fakty. Czat potrafi podać błędną informację z pełnym przekonaniem. Każdą datę, definicję i wynik sprawdzasz przed lekcją.
Zadanie na 5 minut
Weź materiał, który chcesz przygotować z AI w tym tygodniu: uwagę, wiadomość do rodziców, opis klasy do scenariusza. Zanim go wkleisz, poproś czat o sprawdzenie, czy w tekście zostały dane osobowe. Wklejaj wersję, w której imiona już zamieniłeś na znaczniki.
Polecenie: kontrola danych przed wklejeniem
Jesteś inspektorem ochrony danych w polskiej szkole. Przeczytaj poniższy tekst, który nauczyciel chce wykorzystać w czacie AI. Wypisz wszystkie informacje, po których można rozpoznać konkretnego ucznia, rodzica lub pracownika: imiona, nazwiska, klasę z literą oddziału, informacje o zdrowiu, sytuacji rodzinnej, rzadkie szczegóły. Przy każdej zaproponuj neutralny znacznik, np. [UCZEŃ A]. Nie przepisuj tekstu w całości. Cel tekstu: [np. wiadomość do rodziców, opis klasy do scenariusza] Tekst: [wklej tekst z imionami zamienionymi na znaczniki]
Po wklejeniu uzupełnij pola w nawiasach kwadratowych — AI nie zna Twoich danych.
Co sprawdzić w wyniku:
- czy czat wskazał informacje pośrednie, np. „jedyny uczeń z Ukrainy w klasie”,
- czy po podmianie tekst nadal nadaje się do twojego celu,
- czy w tekście nie zostały dane zdrowotne albo informacje z opinii poradni, które w ogóle nie powinny tam być,
- czy wiesz, kogo zapytać o wątpliwy przypadek (IOD, dyrektor).
Sprawdź się
3 pytania. Wynik nie wpływa na certyfikat, służy tylko tobie.
Lekcja 1 z 8.
Pogłęb temat
Jakie AI dla nauczyciela? Narzędzia, zadania i 10 promptów
PrzewodnikZaktualizowano 11 min czytania
AI dla dyrektora szkoły: 8 zadań, zasady AI i dane uczniów
PrzewodnikOpublikowano 9 min czytania
ChatGPT a dane osobowe: co wolno wkleić, a czego nie (RODO)
PoradnikZaktualizowano 11 min czytania
Lekcja sprawdzona . Prowadzi Redakcja aibaza.pl, tekst powstał z pomocą AI: Jak powstają teksty. Ceny narzędzi znajdziesz w Indeksie cen AI.